Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Olsztynie powołano w 1950 roku (oficjalne otwarcie nastąpiło 3 maja 1951r.) celem zapewnienia opieki merytorycznej nad siecią placówek terenowych liczącą wówczas 215 bibliotek (19 powiatowych, 35 miejskich i 161 gminnych). Okres organizacji WBP trwał od 27 lipca 1950 r. do 3 maja 1951 r.

W 1952 r. WBP, działająca dotychczas w skrajnie trudnych warunkach lokalowych, została umieszczona wraz z Miejską Biblioteką Publiczną w odbudowanym zabytkowym starym ratuszu. W 1955 r. obie placówki zostały połączone w jedną instytucję - Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną. Od 1975 r. przywrócono nazwę Wojewódzka Biblioteka Publiczna.

14 października 1971 r. z okazji jubileuszu dwudziestopięciolecia Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej nadano jej imię Emilii Sukertowej-Biedrawiny, która zainicjowała, kontynuowane przez Bibliotekę, opracowywanie i wydawanie Bibliografii Warmii i Mazur.

W 1989 roku automatyzacją procesu opracowania "Bibliografii Warmii i Mazur" rozpoczęto proces komputeryzacji Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie.

W 1992 r. utworzono Oddział Hurtowego Zaopatrzenia w Książki. Podstawowym zadaniem Hurtowni była pomoc w doborze oraz opracowaniu książek bibliotekom publicznym województwa.

Pierwszego kwietnia 1992 r. ze struktury organizacyjnej Biblioteki wyłączonych zostało 19 filii. Siedemnaście z nich stało się własnością samorządu miasta Olsztyna i włączonych zostało w strukturę Miejskiego Ośrodka Kultury.

22 czerwca 1992 r. Wojewoda Olsztyński nadał Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej nowy statut. Zmienił się regulamin organizacyjny placówki.

Pozostały w niej działy świadczące usługi na rzecz bibliotek z całego województwa.

• Dział Instrukcyjno-Metodyczny,
• Wypożyczalnia Główna,
• Czytelnia Naukowa,
• Oddział Literatury Zagranicznej z Wypożyczalnią dla Dorosłych i Dzieci,
• Oddział Literatury Dziecięcej i Młodzieżowej,
• Dział Informacyjno-Bibliograficzny,
• Dział Gromadzenia i Opracowania Zbiorów z Oddziałem Hurtowego Zaopatrzenia w Książki,
• Dział Zbiorów Specjalnych,
• Dyrekcja,
• Księgowość,
• Dział Organizacyjno-Administracyjny (w tym introligatornia).

Nadal w strukturze WBP pozostały: filia prowadzona wspólnie z Polskim Związkiem Niewidomych (zlikwidowana w 1998 r.) oraz filia w Kortowie prowadzona z Akademią Rolniczo-Techniczną (zlikwidowana w 1995 r.).

Decyzją Wojewody Olsztyńskiego a później Głównej Komisji Uwłaszczeniowej, do której odwołał się Urząd Miasta, budynek starego ratusza, w którym mieści się główny księgozbiór Biblioteki, przekazany został na własność Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej (decyzja z dnia 2 kwietnia 1993 r. Urzędu Rejonowego w Olsztynie).

Z dniem 1 stycznia 1999 r. Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie stała się instytucją kultury samorządu województwa warmińsko-mazurskiego. Uchwałą Nr XIV/214/00 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 14 marca 2000 r. nadano jej nowy statut.

Przez cały okres swej działalności WBP zabiegała o szerokie spopularyzowanie własnych zbiorów, aktywne kształtowanie gustów i zainteresowań czytelników, pełne zaspokojenie ich potrzeb. Temu celowi służyły liczne wystawy książek oraz imprezy biblioteczne (spotkania autorskie, odczyty, sesje popularnonaukowe, konkursy czytelnicze, lekcje biblioteczne i inne). Zrealizowano wiele inicjatyw w zakresie działalności merytorycznej i organizacyjnej. W ostatnich latach podjęto proces unowocześnienia Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej.